۳. فعل زمان حال ساده: برای بیان فعلی است که درزمان حاضردرحال انجام شدن است. مانند: علی غذا می خورد، محمدرضا به مدرسه می رود و ... . در زبان ترکی زمان حال ساده به شکل زیر ساخته می شود:
Eylem+ı/i/u/ü+yor+um,sun,(dur),uz,sunuz,lar
البته این که از کدامیک از ı/i/u/ü استفاده کنیم بستگی به قانون هماهنگی اصوات دارد که قبلا در مورد آن مفصلا صحبت شده است.
چند مثال: :Birkaç örnek
Almak: alıyorum می گیرم alıyoruz می گیریم
می گیرید alıyorsun می گیری alıyorsunuz
می گیرند (alıyor(dur می گیرد alıyorlar
Gelmek: geliyorum می آیم geliyoruz می آییم
geliyorsun می آیی geliyorsunuz می آیید
geliyor(dur) می آید geliyorlar می آیند
Görmek :görüyorum می بینم görüyoruz می بینیم
görüyorsun می بینی görüyorsunuz می بینید
görüyor(dur) می بیند görüyorlar می بینند
Okumak : okuyorum می خوانم okuyoruz می خوانیم
okuyorsun می خوانی okuyorsunuz می خوانید
okuyor(dur) می خواند okuyorlar می خوانند
۳. فعل منفی زمان حال ساده: با افزودن me و –ma- به ریشه افعال و ادامه روش بالا فعل حال ساده منفی ساخته می شود.
چند مثال: :Birkaç örnek
Almak: almıyorum نمی گیرم almıyoruz نمی گیریم
نمی گیرید almıyorsunuz نمی گیری almıyorsun
نمی گیرند almıyorlar نمی گیرد (almıyor(dur
Gelmek: gelmiyorum نمی آیم gelmiyoruz نمی آییم
gelmiyorsun نمی آیی gelmiyorsunuz نمی آیید
gelmiyor(dur) نمی آید gelmiyorlar نمی آیند
Görmek :görmüyorum نمی بینم görmüyoruz نمی بینیم
görmüyorsun نمی بینی görmüyorsunuz نمی بینید
görmüyor(dur) نمی بیند görmüyorlar نمی بینند
Okumak : okumuyorum نمی خوانم okumuyoruz نمی خوانیم
okumuyorsun نمی خوانی okumuyorsunuz نمی خوانید
okumuyor(dur) نمی خواند okumuyorlar نمی خوانند
3. حالت سوالی زمان حال ساده: برای سوالی کردن زمان حال ساده یک mu قبل از زواید شش گانه اضافه می کنیم و بین زواید شش گانه و ریشه فعل (به علاوه yor) یک فاصله می اندازیم.
چند مثال: :Birkaç örnek
Ben alıyor muyum من می گیرم؟ Biz alıyor muyuz? ما می گیریم؟
شما می گیرید؟ ?Siz alıyor musunuz تو می گیری؟ ?Sen alıyor musun
آنها می گیرند؟ ?Onlar alıyorlar mı او می گیرد؟ ?(O alıyor mu(dur
Ben geliyor muyum? من می آیم؟ Biz geliyor muyuz? ما می آییم؟
Sen geliyor musun? تو می آیی؟ Siz geliyor musunuz? شما می آیید؟
O geliyor mu(dur)? او می آید؟ Onlar geliyorlar mı? آنها می آیند؟
Ben görüyor muyum? من می بینم؟ Biz görüyor muyuz? ما می بینیم؟
Sen görüyor musun? تو می بینی؟ Siz görüyor musunuz? شما می بینید؟
O görüyor mu(dur)? او می بیند؟ Onlar görüyorlar mı? آنها می بینند؟
Ben okuyor muyum? من می خوانم؟ Biz okuyor muyuz? ما می خوانیم؟
Sen okuyor musun? تو می خوانی؟ Siz okuyor musunuz? شما می خوانید؟
O okuyor mu? او می خواند؟ Onlar okuyorlar mı? آنها می خوانند؟
3. حالت سوالی-منفی زمان حال ساده: برای ساختن سوالی-منفی زمان حال ساده یک mu قبل از زواید شش گانه اضافه می کنیم و بین زواید شش گانه و ریشه فعل (ma+yor) یک فاصله می اندازیم.
چند مثال: :Birkaç örnek
Ben almıyor muyum ? من نمی گیرم؟ Biz almıyor muyuz? ما نمی گیریم؟
شما نمی گیرید؟ ?Siz almıyor musunuz تو نمی گیری؟ ?Sen almıyor musun
آنها نمی گیرند؟ ?Onlar almıyorlar mı او نمی گیرد؟ ?(O almıyor mu(dur
Ben gelmiyor muyum? من نمی آیم؟ Biz gelmiyor muyuz? ما نمی آییم؟
Sen gelmiyor musun? تو نمی آیی؟ Siz gelmiyor musunuz? شما نمی آیید؟
O gelmiyor mu(dur)? او نمی آید؟ Onlar gelmiyorlar mı? آنها نمی آیند؟
Ben görmüyor muyum? من نمی بینم؟ Biz görmüyor muyuz? ما نمی بینیم؟
Sen görmüyor musun? تو نمی بینی؟ Siz görmüyor musunuz? شما نمی بینید؟
O görmüyor mu(dur)? او نمی بیند؟ Onlar görmüyorlar mı? آنها نمی بینند؟
Ben okumuyor muyum? من نمی خوانم؟ Biz okumuyor muyuz? ما نمی خوانیم؟
Sen okumuyor musun? تو نمی خوانی؟ Siz okumuyor musunuz? شما نمی خوانید؟
O okumuyor mu? او نمی خواند؟ Onlar okumuyorlar mı? آنها نمی خوانند؟
* توجه: کلا در زبان ترکی حتی در متون خیلی ادبی (dir,dır,dur,dür) نوشته و خوانده نمی شوند و به طور کلی کاربردی ندارند (فقط برای این نوشتم که اگر در جایی دیدید تعجب نکنید).
محمدرضا شکرگزار هایپر پلی گلات و تئوریسین چند زبانگی و نماینده ی زبان فارسی در کنفرانس های Polyglot conferences و نویسنده ی کتاب های زبان ترکی با بیش از 10 سال سابقه ی تدریس